راهنمای کامل
راهنمای بررسی وضعیت بکاپ سرور: از job موفق تا بازیابی واقعی
داشتن بکاپ و دانستن اینکه آن بکاپ در روز حادثه چقدر داده و چقدر زمان را برمیگرداند، دو چیز متفاوت است. بررسی وضعیت بکاپ سرور به پرسش دوم جواب میدهد: از چه چیزی بکاپ گرفته میشود، نسخهها کجا هستند، چه کسی میتواند حذفشان کند و ریستور واقعاً کار میکند یا نه. نتیجه با دو هدف کسبوکار، یعنی RPO و RTO، سنجیده میشود. این راهنما برای مدیر فنی یا صاحب کسبوکاری است که میخواهد پیش از روز حادثه وضعیت بکاپ را بداند.
RPO و RTO را پیش از بررسی مشخص کنید
RPO حداکثر دادهای است که از دست دادنش قابل قبول است و فاصله بکاپها آن را تعیین میکند. با بکاپ شبانه، اگر سرور عصر از دست برود، کار همان روز از دست رفته است. RTO حداکثر زمانی است که سرویس میتواند متوقف بماند و به سرعت ریستور، حجم داده و آماده بودن سرور جایگزین بستگی دارد. این دو عدد را کسبوکار تعیین میکند و برای هر سرویس میتواند متفاوت باشد؛ دیتابیس فروشگاه آنلاین و فایلسرور آرشیو معمولاً نیاز یکسانی ندارند. بدون این دو عدد، گزارش میتواند وجود بکاپ را تأیید کند ولی درباره کافی بودنش حکمی نمیدهد.
قاعده 3-2-1 و بکاپی که مهاجم میتواند حذف کند
قاعده 3-2-1 یعنی دستکم سه نسخه از داده، روی دو نوع رسانه، که یک نسخه خارج از محل اصلی باشد. در بررسی، علاوه بر شمردن نسخهها، دیده میشود چه کسی میتواند آنها را حذف کند. دو نسخهای که با یک حساب مدیریتی قابل حذفاند، در برابر مهاجمی که همان حساب را گرفته عملاً یک نسخهاند. مخزن بکاپی که از روی خود سرور قابل حذف است هم همین ضعف را دارد.
مهاجمان معمولاً پیش از رمزگذاری سراغ بکاپها میروند و به همین دلیل امروز نسخه آفلاین یا تغییرناپذیر هم کنار قاعده 3-2-1 توصیه میشود. رمزنگاری فایلهای بکاپ لازم است، اما کلید آن نباید فقط روی همان سروری باشد که ممکن است از دست برود. بکاپ رمزنگاریشدهای که کلیدش گم شده، در روز حادثه به کار نمیآید. اگر سرور همین حالا درگیر باجافزار است، مسیر کار در بازیابی از باجافزار توضیح داده شده است.
چرا job موفق کافی نیست؟
پیام موفقیت یعنی فایل بکاپ ساخته شده است. دیتابیسی که هنگام بکاپ در حال نوشتن بوده و بدون dump یا snapshot سازگار کپی شده، ممکن است بعد از ریستور باز نشود. مسیری که هنگام جابهجایی داده از فهرست بکاپ بیرون مانده، یا فایلهای آپلودشده کاربرانی که فقط دیتابیسشان بکاپ دارد، هم تا روز ریستور دیده نمیشوند. در بکاپ افزایشی، بازیابی به زنجیره کامل نسخهها وابسته است و یک نسخه خراب در میانه زنجیره، نسخههای بعد از خودش را هم بیاعتبار میکند.
تست بازیابی نمونه این موارد را آشکار میکند. یک فایل، دیتابیس یا ماشین مجازی به انتخاب شما روی ماشین یا پوشهای جدا از سرور اصلی ریستور میشود، سالم بودن داده بررسی میشود و زمان واقعی بازیابی اندازهگیری میشود. همین زمان اندازهگیریشده با RTO مقایسه میشود.
تست بازیابی را هیچوقت روی سرور اصلی انجام ندهید. ریستور روی محیط فعال ممکن است دادهای را که بعد از آخرین بکاپ ساخته شده بازنویسی کند.
پیش از درخواست بررسی چه چیزی آماده کنید؟
بررسی بدون انتقال داده انجام میشود و فایلهای بکاپ، دیتابیسها و اسناد شما برای ما ارسال نمیشوند. بهجای آن، این اطلاعات کافی است:
- فهرست سرورها و سرویسهای اصلی، و RPO و RTO موردنظر برای هر کدام اگر مشخص است
- ابزار بکاپ فعلی، مثل Veeam، Proxmox Backup Server، بکاپ cPanel و DirectAdmin، بکاپ SQL Server یا اسکریپت mysqldump و rsync
- تاریخچه jobها و تنظیمات زمانبندی، بهصورت خروجی یا تصویر
- فهرست مخازن بکاپ، محل هر نسخه و حسابهایی که به آنها دسترسی دارند
اگر بکاپ ماشینهای مجازی با Veeam انجام میشود، معماری آن را در راهنمای Veeam Backup & Replication توضیح دادهایم. اگر برای تست بازیابی دسترسی لازم شود، حساب موقت با کمترین مجوز میسازید که پس از تحویل گزارش حذف میشود. رمز root یا Administrator در تلگرام خواسته نمیشود.
بعد از گزارش کدام خدمت مناسب است؟
گزارش پیشنهادها را به ترتیب اولویت میآورد و بیشترشان را تیم خودتان هم میتواند انجام دهد، مثل افزودن نسخه خارج از محل با حساب دسترسی مستقل یا تست منظم ریستور. اگر میخواهید بکاپ و DR بهطور مستمر اجرا، پایش و تست شود، این کار در قرارداد بکاپ و بازیابی بحران انجام میشود. اگر داده همین حالا از دست رفته، منتظر بررسی نمانید و سراغ بازیابی اطلاعات سرور بروید. تست بازیابی کامل همه سرورها و مانور بازیابی بحران جزو این بررسی رایگان نیست.