راهاندازی ایزابل برای یک سازمان یعنی مرکز تلفنی که داخلیها، IVR، صف تماس و ضبط مکالمات را درست اجرا کند، به خط SIP اپراتور وصل باشد و در برابر حملههای SIP و سوءاستفاده از خط محافظت شود. کانفیگ سرور مرکز تلفن Issabel یا Asterisk را روی سرور محلی یا سرور مجازی داخل ایران نصب، پیکربندی و نگهداری میکند.
رباتها پورت 5060 را در کل اینترنت اسکن میکنند، داخلیها را پیدا میکنند و رمز آنها را امتحان میکنند تا با خط شما تماس پولی بگیرند. با fail2ban، رمز قوی، محدودیت IP برای هر داخلی و بستن مسیر تماس بینالمللی جلوی این سوءاستفاده را میگیریم.
این دو علامت معمولاً از NAT میآیند: SIP ALG روتر، تنظیمنشدن IP خارجی و شبکه داخلی در ایزابل یا بسته بودن بازه پورت RTP. ریشه مشکل اغلب در روتر و فایروال است و برای همین کانفیگ میکروتیک را هم کنار مرکز تلفن بررسی میکنیم.
CentOS 7 از تیر ۱۴۰۳ به پایان عمر رسیده و خود Issabel مخازن ایزابل 4 را به آرشیو CentOS Vault منتقل کرده است. مهاجرت به نسخه جدید را با انتقال داخلیها، ترانکها و ضبطها و بدون قطع طولانی تلفن انجام میدهیم.
از مرکز تلفن ده داخلی یک دفتر تا چند شعبه با صف تماس و ضبط مکالمات، سناریوی تماس شما را روی Issabel یا Asterisk پیاده میکنیم.
ایزابل را روی سرور فیزیکی یا ماشین مجازی نصب میکنیم. بستر مجازیسازی در خدمات مجازیسازی سرور آماده میشود.
سناریوی پاسخگویی را از منشی تلفنی تا صف اپراتورها طراحی میکنیم.
ایزابل بدون خط شهری فقط تلفن داخلی است و اتصال به اپراتور حساسترین بخش کار است.
تلفنها روی شبکه صدای جدا ثبت میشوند. Voice VLAN و PoE سوئیچها در کانفیگ سیسکو تنظیم میشود.
داخلیهای شعب از طریق VPN سازمانی بین شعب به مرکز تلفن وصل میشوند و پورت SIP روی اینترنت باز نمیماند.
مرکز تلفن هم سرور لینوکسی روی شبکه است. سختسازی سیستمعامل در امنسازی سرور و قوانین شبکه در مدیریت فایروال ادامه پیدا میکند.
راهاندازی ایزابل پیش از نصب با چند تصمیم شروع میشود: داخلیها چه شمارهای بگیرند، تماس ورودی از کدام خط وارد شود و به کجا برود، سرور کجا قرار بگیرد و چه کسی اجازه تماس موبایل و بینالمللی داشته باشد. مرکز تلفنی که بدون این تصمیمها نصب شود، معمولاً چند ماه بعد با داخلیهای درهم، IVR ناقص یا قبض غیرعادی دوباره بازبینی میشود. نکتههای زیر برای سازمانی نوشته شده که مرکز تلفن جدید میخواهد یا Issabel قدیمی را جابهجا میکند.
طرح شمارهگذاری را پیش از تعریف اولین داخلی بنویسید. اگر سازمان چند شعبه دارد، برای هر شعبه یک رقم اول در نظر بگیرید تا پس از اتصال شعب شمارهها تداخل نداشته باشند و شمارهگیری کوتاه بین شعب ساده بماند. سناریوی تماس ورودی را هم روی کاغذ بیاورید: ساعات کاری و تعطیلات با Time Condition، منوی IVR، صف اپراتورها و مقصد تماس بعد از ساعت کاری. اگر ضبط مکالمات لازم است، فضای دیسک و محل نگهداری بکاپ ضبطها را از ابتدا حساب کنید، چون فایلهای ضبط با گذشت زمان بیشترین حجم سرور را میگیرند.
محل سرور به نوع خط بستگی دارد. با خط آنالوگ و گیتوی FXO، یا SIP Trunk مخابرات که روی لینک اپراتور تحویل میشود، سرور محلی سادهتر است. برای شعب زیاد و کارکنان دورکار، سرور مجازی ایران گزینه مناسبی است، ولی سرور خارج از کشور بهخاطر تأخیر مسیر و وابستگی به ارتباط بینالملل برای تماس با خطوط داخلی مناسب نیست. اگر ایزابل روی ESXi یا Proxmox نصب میشود، ماشین مرکز تلفن را کنار ماشینهایی که بار CPU سنگین دارند قرار ندهید، چون پردازش صدا به تأخیر حساس است.
بیشتر مشکلات صدا در ایزابل از NAT میآیند. وقتی مرکز تلفن پشت روتر است، IP خارجی و شبکههای داخلی باید در تنظیمات SIP تعریف شوند (externip و localnet). اگر تعریف نشوند، ایزابل آدرس داخلی خودش را در پیامهای SIP میفرستد و صدا به طرف مقابل نمیرسد. بازه پورت RTP، که در Asterisk بهطور پیشفرض از 10000 تا 20000 است، باید در فایروال و روتر برای مسیر اپراتور باز باشد. SIP ALG روی روتر یا مودم پیامهای SIP را بازنویسی میکند و از علتهای رایج قطع تماس در حدود ۳۰ ثانیه است؛ اگر روتر شما MikroTik است، خاموش کردن آن بخشی از کانفیگ میکروتیک است.
SIP Trunk مخابرات معمولاً روی لینک اپراتور و با IPهای مشخص تحویل میشود. ترانک را فقط به IP اپراتور محدود کنید و برای هر گروه کاربری مسیر خروجی جدا بسازید. قرارداد خط با مخابرات یا اپراتور دارای مجوز به نام سازمان بسته میشود و اتصال به ترانکها و مسیرهای تماس فاقد مجوز در این خدمت انجام نمیشود. پیش از جابهجایی خطوط، تماس ورودی و خروجی، انتقال تماس و فکس را روی همان خط واقعی آزمایش کنید.
رباتهایی که پورت 5060 را اسکن میکنند، روی داخلیهایی که پیدا میکنند رمزهای ساده را امتحان میکنند. اگر یکی از رمزها درست باشد، از خط شما تماس بینالمللی یا پولی گرفته میشود و معمولاً تا رسیدن قبض کسی متوجه نمیشود. SIP و پنل وب را روی اینترنت باز نگذارید و داخلیهای شعب و کارکنان دورکار را از طریق VPN سازمانی بین شعب وصل کنید. برای هر داخلی رمز طولانی و تصادفی و Permit IP تعریف کنید، fail2ban را فعال کنید و تماس بینالمللی را جز برای گروه مجاز ببندید.
مرکز تلفن یک سرور لینوکسی است و به وصله سیستمعامل، دسترسی SSH محدود و فایروال میزبان نیاز دارد. سختسازی سیستمعامل در امنسازی سرور انجام میشود. گزارش CDR را بهطور منظم برای تماسهای خارج از ساعت کاری و مقصدهای ناآشنا مرور کنید؛ این سادهترین راه برای دیدن سوءاستفاده پیش از رسیدن قبض است.
CentOS 7 که پایه Issabel 4 است از تیر ۱۴۰۳ به پایان عمر رسیده، پس این سرورها دیگر وصله امنیتی سیستمعامل نمیگیرند. مهاجرت با فهرست کردن داخلیها، ترانکها، مسیرهای ورودی و خروجی، IVRها، صفها و فایلهای ضبط شروع میشود. سرور جدید را کنار سرور قدیمی آماده کنید، چند تلفن را روی آن آزمایش کنید و خطوط را در ساعت کمترافیک منتقل کنید. سرور قدیمی را تا وقتی تماس، فکس و ضبط روی سرور جدید آزمایش نشده خاموش نکنید. اگر مقصد FreePBX 17 است، رابط آن متفاوت است و داخلیها و ترانکها معمولاً دوباره تعریف میشوند.
تعداد داخلیها و تلفنهایی که باید تنظیم شوند، پیچیدگی IVR و صف، تعداد ترانکها و گیتویها و تعداد شعب پایه برآورد هستند. تلفنهای Cisco 7942 و 7962 زمان بیشتری میگیرند، چون فریمور SIP و فایل کانفیگ TFTP هر تلفن جدا آماده میشود، در حالی که Grandstream و Yealink با Provisioning گروهی تنظیم میشوند. مهاجرت از مرکز تلفن قدیمی و انتقال ضبطها هم کار را بیشتر میکند. برای برآورد، تعداد داخلیها، نوع خطوط، مدل تلفنها و نسخه مرکز تلفن فعلی را بفرستید تا قیمت پس از بررسی اولیه اعلام شود.
رمز داخلیها و اطلاعات ورود SIP Trunk را در پیام اولیه نفرستید. اگر مرکز تلفن فعلی از اینترنت در دسترس بوده، پس از مهاجرت رمز همه داخلیها را عوض کنید.
هر سه روی موتور Asterisk کار میکنند و تفاوتشان در رابط مدیریت، سیستمعامل پایه و نسخههای پشتیبانیشده است.
| گزینه | پایه | مناسب برای | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| Issabel 5 | Rocky Linux 8 با Asterisk 16 یا 18 | سازمانهایی که با رابط ایزابل و منابع فارسی آن آشنا هستند | Asterisk 16 و 18 دیگر وصله امنیتی رسمی نمیگیرند؛ نسخه نصبشده را بررسی کنید |
| Issabel 4 | CentOS 7 | فقط نصبهای موجود | سیستمعامل به پایان عمر رسیده؛ مهاجرت را برنامهریزی کنید |
| FreePBX 17 | Debian 12 | راهاندازی جدید با نسخههای بهروزتر Asterisk | رابط متفاوت است و داخلیها و ترانکها معمولاً دوباره تعریف میشوند |
| Asterisk بدون رابط | توزیع لینوکس دلخواه | مرکز تماس با نیاز خاص و تیم فنی لینوکس | انعطاف کامل، اما همه تنظیمات با فایل کانفیگ یا API انجام میشود |
تعداد داخلیها، خطوط شهری، شعب، سناریوی IVR و صف و نیاز به ضبط مکالمه و فکس را فهرست میکنیم.
طرح شمارهگذاری، مسیرهای ورودی و خروجی، نوع ترانک، شبکه صدا و قوانین امنیتی را مکتوب میکنیم.
سرور را نصب و پیکربندی میکنیم و تماس ورودی و خروجی، انتقال تماس، فکس و ضبط را آزمایش میکنیم. خطوط در ساعت کمترافیک منتقل میشوند.
مستندات، آموزش اپراتور و روش بکاپ را تحویل میدهیم و در صورت نیاز، نگهداری و بهروزرسانی مرکز تلفن را ادامه میدهیم.
بسیاری از مراکز تلفن ایزابل با یک آموزش نصب راهاندازی شدهاند و سالها بهروزرسانی نگرفتهاند؛ مشکل معمولاً وقتی معلوم میشود که قبض تماسهای ناشناس میرسد. ما نصب، شبکه و امنیت را با هم بررسی میکنیم. بررسی اولیه از طریق تلگرام رایگان است.
بیشتر مشکلات صدا در روتر، فایروال و سوئیچ است. تجهیزات MikroTik و Cisco را هم کانفیگ میکنیم تا مشکل بین دو پیمانکار گم نشود.
SIP روی اینترنت باز نمیماند، تماس بینالمللی جز برای گروه مجاز بسته است و گزارش تماسهای غیرعادی بررسی میشود.
نسخهها و نصب ایزابل را در راهنمای ایزابل 4 و 5 و ارتباطات یکپارچه سیسکو را در راهنمای Cisco Collaboration توضیح دادهایم.
معرفی نسخهها و مراحل نصب ایزابل.
آموزشوقتی سازمان به CUCM و ارتباطات یکپارچه سیسکو فکر میکند.
آموزشبستر رایج برای اجرای ایزابل بهصورت ماشین مجازی.
راهاندازی VoIP به یک سرور یا ماشین مجازی برای مرکز تلفن، سوئیچ ترجیحاً با PoE و Voice VLAN، تلفن IP یا سافتفون برای کاربران و اتصال به خط شهری از طریق SIP Trunk یا گیتوی FXO نیاز دارد. برای ادامه کار هنگام قطعی برق، سرور، سوئیچ و روتر را روی UPS قرار دهید.
اگر خط آنالوگ، گیتوی FXO یا SIP Trunk روی لینک اختصاصی اپراتور دارید، سرور محلی سادهتر است. برای چند شعبه یا کارکنان دورکار، سرور مجازی ایران گزینه مناسبی است؛ سرور خارج از کشور بهخاطر تأخیر مسیر و وابستگی به ارتباط بینالملل برای تماس با خطوط داخلی مناسب نیست.
وضعیت بهروزرسانی ایزابل تغییر کرده و پیش از نصب جدید باید آخرین وضعیت آن بررسی شود. آخرین نسخه اصلی Issabel 5 بر پایه Rocky Linux 8 است و وضعیت مخازن متنباز آن و خدمات شرکت Issabel در سالهای اخیر تغییر کرده است. چون Asterisk 16 و 18 که Issabel 5 با آنها عرضه شد به پایان عمر رسیدهاند، برای نصب جدید نسخه Asterisk و گزینه FreePBX 17 را هم بررسی میکنیم.
بله، به شرط نصب فریمور SIP بهجای SCCP و ساخت فایل کانفیگ هر تلفن روی سرور TFTP. سیسکو پشتیبانی این مدلها را از بهمن ۱۳۹۹ پایان داده و فریمور SIP آنها را برای مراکز تلفن غیرسیسکو پشتیبانی نمیکند، پس برخی امکانات محدود است. برای خرید جدید، تلفنهای Yealink یا Grandstream را پیشنهاد میکنیم.
فکس در ایزابل با کدک G.711 در کل مسیر از گیتوی تا اپراتور، یا با T.38 اگر اپراتور پشتیبانی کند، راهاندازی میشود، چون فکس روی VoIP به فشردهسازی حساس است. ایزابل فکس دریافتی را به فایل PDF تبدیل و به ایمیل ارسال میکند. پیش از کنار گذاشتن دستگاه فکس قدیمی، ارسال و دریافت را روی خط واقعی آزمایش میکنیم.
پورت SIP و پنل وب را روی اینترنت باز نگذارید یا فقط به IP اپراتور محدود کنید، برای داخلیها رمز طولانی و تصادفی و Permit IP تعریف کنید، fail2ban را فعال کنید، تماس بینالمللی را جز برای گروه مجاز ببندید و گزارش CDR را برای تماسهای غیرعادی بررسی کنید. سیستمعامل و ماژولها هم باید بهروز بمانند.
هزینه بر اساس تعداد داخلیها و تلفنهایی که باید تنظیم شوند، پیچیدگی IVR و صف، تعداد ترانکها و گیتویها، تعداد شعب، نیاز به ضبط مکالمات و مهاجرت از مرکز تلفن قبلی محاسبه میشود. پس از بررسی رایگان اولیه قیمت بهصورت استعلامی اعلام میشود؛ برای استعلام قیمت مشخصات را در تلگرام بفرستید.
تعداد داخلیها، خطوط، شعب و مرکز تلفن فعلی را در تلگرام بنویسید تا کارشناس ما سناریوی مناسب را پیشنهاد دهد.
