مانیتورینگ سرور رایگان: بررسی سلامت سرور توسط کارشناس

راهنمای مانیتورینگ سرور رایگان: بررسی سلامت و انتخاب ابزار پایش

مانیتورینگ سرور رایگان در کانفیگ سرور یک بررسی سلامت یک‌باره است: کارشناس خروجی چند دستور و لاگ سرور را می‌خواند و گزارشی می‌نویسد که مشکلات را به ترتیب اولویت آورده است. این بررسی برای مدیری مناسب است که سرورش کار می‌کند ولی نمی‌داند کندی‌های گاه‌به‌گاه، پر شدن تدریجی دیسک یا ری‌استارت‌های بی‌دلیل از کجا می‌آیند. گزارش تصویر همان روز را نشان می‌دهد و جای پایش پیوسته را نمی‌گیرد. بخش‌های زیر توضیح می‌دهند در بررسی سلامت چه عددهایی خوانده می‌شوند، این کار چطور بدون رمز root انجام می‌شود و بعد از گزارش چه ابزاری برای پایش دائمی به کار می‌آید.

عددهای سلامت سرور را چطور بخوانیم؟

عدد load average به‌تنها معنایی ندارد و باید با تعداد هسته‌های پردازنده مقایسه شود. load برابر ۴ روی سروری با دو هسته یعنی پردازه‌ها در صف مانده‌اند، ولی روی سرور هشت‌هسته‌ای بار معمولی است. اگر load بالاست و CPU بیکار به نظر می‌رسد، پردازه‌ها احتمالاً منتظر دیسک هستند و مشکل از I/O است. در سرور مجازی، steal time بالا نشان می‌دهد میزبان فیزیکی زیر بار است و بخشی از زمان پردازنده به ماشین شما نمی‌رسد. این مشکل با تنظیمات داخل سرور حل نمی‌شود و باید با ارائه‌دهنده در میان گذاشته شود.

حافظه‌ای که پر به نظر می‌رسد همیشه کمبود حافظه نیست، چون لینوکس حافظه آزاد را برای cache فایل‌ها به کار می‌گیرد و هر وقت برنامه‌ای لازم داشته باشد آزادش می‌کند. عدد مهم‌تر، حافظه در دسترس (available) و استفاده مداوم از swap است. اگر در لاگ سیستم رخداد OOM Killer ثبت شده، کرنل برای جلوگیری از قفل شدن سرور یک پردازه را بسته است و معمولاً پرمصرف‌ترین پردازه، مثل MySQL، قربانی می‌شود. دیسک هم دو سقف دارد: فضای آزاد و inode. پارتیشنی که فضای خالی دارد ولی inodeهایش با انبوه فایل‌های کوچک session یا cache تمام شده، همان خطای پر بودن دیسک را می‌دهد.

بررسی سلامت بدون دادن رمز root

بیشتر این عددها با دستورات فقط‌خواندنی به دست می‌آیند. در لینوکس، uptime بار سیستم و مدت روشن بودن را نشان می‌دهد، free -m وضعیت حافظه را، df -h و df -i فضای دیسک و inode را، و systemctl –failed سرویس‌هایی را که متوقف شده‌اند. این دستورات را خودتان اجرا می‌کنید و خروجی را پیش از ارسال می‌بینید. اگر بررسی لاگ‌ها یا وضعیت RAID دسترسی بیشتری بخواهد، یک کاربر موقت با کلید SSH و دسترسی محدود می‌سازید که بعد از تحویل گزارش حذف می‌شود.

در ویندوز سرور همین موارد با خروجی PowerShell، رویدادهای Event Viewer و وضعیت سرویس‌ها بررسی می‌شوند. در دسترس بودن سایت، پورت‌های اصلی و زنجیره گواهی SSL هم از بیرون سرور سنجیده می‌شوند، چون سروری که از داخل سالم است ممکن است به‌دلیل فایروال یا DNS از بیرون در دسترس نباشد. اگر سرور در ایران است و کاربرانی بیرون از ایران هم دارید، در دسترس بودن سایت را از هر دو مسیر امتحان کنید، چون اختلال لینک بین‌الملل گاهی فقط یکی از آن‌ها را قطع می‌کند.

بعد از گزارش، کدام ابزار پایش رایگان؟

گزارش بررسی سلامت وضعیت امروز سرور را نشان می‌دهد، ولی دیسکی که هفته بعد پر می‌شود یا گواهی‌ای که ماه بعد منقضی می‌شود را فقط پایش پیوسته می‌گیرد. برای سایت یا چند سرویس ساده، Uptime Kuma در دسترس بودن HTTP، TCP، Ping و DNS و انقضای گواهی SSL را بررسی می‌کند و هشدار می‌فرستد. این ابزار باید روی سروری جدا نصب شود، وگرنه با قطعی سرور اصلی خودش هم از کار می‌افتد. Netdata برای دیدن لحظه‌ای منابع و عیب‌یابی کندی مناسب است، به شرط اینکه داشبوردش پشت رمز یا VPN باشد.

وقتی چند سرور و تجهیزات شبکه دارید، Zabbix با agent برای لینوکس و ویندوز و SNMP برای تجهیزات شبکه همه را در یک سامانه جمع می‌کند. مراحل نصب آن را در کانفیگ سرور Zabbix روی اوبونتو نوشته‌ایم و ابزارهای دیگر را در معرفی بیش از ۱۰ ابزار مانیتورینگ سرور مقایسه کرده‌ایم. اگر کسی در تیم برای خواندن هشدارها و پیگیری علتشان وقت ندارد، پایش مستمر و نگهداری را می‌توانید به مدیریت زیرساخت IT بسپارید.

اشتباه‌های رایج پس از بررسی سلامت سرور

رایج‌ترین واکنش به سرور کند، خرید رم یا CPU بیشتر است، در حالی که گزارش ممکن است نشان دهد گلوگاه دیسک یا یک کوئری کند دیتابیس است. پیش از ارتقای منابع علت کندی را پیدا کنید؛ این کار در بهینه‌سازی سرور انجام می‌شود. اشتباه دیگر پاک کردن دستی لاگ‌ها برای آزاد کردن فضاست، که چند هفته بعد دوباره به همان نقطه می‌رسد چون logrotate تنظیم نشده است. بکاپی هم که فقط روی دیسک همان سرور نگهداری می‌شود، با خرابی دیسک یا نفوذ همراه داده‌ها از دست می‌رود و دست‌کم یک نسخه باید بیرون از سرور باشد.

رمز root، Administrator یا کنترل‌پنل را در تلگرام نفرستید. برای بیشتر بررسی‌ها خروجی دستورات فقط‌خواندنی کافی است و اگر دسترسی لازم شد، کاربر موقت و محدود بسازید و بعد از دریافت گزارش حذفش کنید.