مشاوره زیرساخت IT: ارزیابی وضعیت فعلی و نقشه راه

راهنمای مشاوره زیرساخت IT: از ارزیابی وضعیت فعلی تا نقشه راه

مشاوره زیرساخت IT وقتی بیشترین فایده را دارد که سازمان پیش از یک تصمیم پرهزینه ایستاده است: خرید سرور، انتقال سرویس‌ها به سرور مجازی، مهاجرت از یک بستر مجازی‌سازی یا اضافه شدن شعبه جدید. در این نقطه، نبود اطلاعات دقیق از وضعیت فعلی معمولاً به خرید بیش از نیاز یا تغییری می‌رسد که سرویس دیگری را از کار می‌اندازد. ارزیابی زیرساخت وضعیت سرورها، شبکه، بکاپ و امنیت را کنار نیاز کسب‌وکار می‌گذارد و خروجی آن فهرست ریسک‌ها و نقشه راه اولویت‌بندی‌شده است.

ارزیابی زیرساخت IT از کجا شروع می‌شود؟

نقطه شروع، تصمیمی است که سازمان پیش رو دارد. اگر پرسش این است که سرور جدید چه مشخصاتی داشته باشد، بار سرویس‌های فعلی و رشد آن‌ها مهم‌تر از فهرست قطعات است. اگر پرسش مهاجرت است، وابستگی سرویس‌ها به یکدیگر و وضعیت بکاپ اول بررسی می‌شوند. در جلسه اولیه همین اهداف و دغدغه‌ها روشن می‌شود و جمع‌بندی مکتوب جلسه محدوده ارزیابی را تعیین می‌کند.

اطلاعات از چند منبع جمع می‌شود: فهرست تجهیزات، نمودار شبکه اگر وجود دارد و خروجی دستورات فقط‌خواندنی از سرورها. بررسی‌های رایگان کانفیگ سرور هم شواهد عملی می‌دهند. اسکن امنیت سرور سرویس‌های در معرض اینترنت و وصله‌های معوق را نشان می‌دهد و بررسی سلامت سرور مصرف منابع را. بعد نقاط تک‌خرابی، ریسک‌های امنیتی، ظرفیت و هزینه نگهداری هر بخش سنجیده می‌شوند.

پیش از جلسه مشاوره چه اطلاعاتی آماده کنید؟

جلسه اولیه بدون این اطلاعات هم برگزار می‌شود، اما با آن‌ها زودتر به پرسش‌های اصلی می‌رسد. رمز سرورها و تجهیزات لازم نیست و اگر در جمع‌آوری اطلاعات دسترسی لازم شود، روش آن پیش از شروع هماهنگ می‌شود.

• تصمیم یا مشکلی که پیش رو دارید و زمانی که باید درباره آن تصمیم بگیرید
• تعداد سرورهای فیزیکی و مجازی، بستر مجازی‌سازی و سیستم‌عامل‌ها
• تعداد شعب و کاربران و نوع اتصال بین دفترها
• ابزار و محل نگهداری بکاپ و آخرین باری که بازیابی آزمایش شده است
• سرویس‌هایی که قطعی‌شان کار سازمان را متوقف می‌کند

سرور داخل سازمان، سرور مجازی یا ابر؟

این تصمیم برای همه سرویس‌ها یکسان نیست و در ارزیابی برای هر سرویس جداگانه گرفته می‌شود. سرویس‌هایی که کاربرانشان داخل شبکه دفتر هستند، مثل فایل‌سرور، Active Directory یا نرم‌افزار حسابداری، معمولاً داخل سازمان می‌مانند، چون به لینک اینترنت وابسته نمی‌شوند. سایت، فروشگاه و سرویس‌هایی که کاربرانشان بیرون از سازمان هستند روی سرور مجازی ایران یا سرور مجازی اروپا بهتر جا می‌گیرند. انتخاب بین ایران و اروپا به محل کاربران، نیاز به دسترسی بین‌الملل و محل مجاز نگهداری داده بستگی دارد.

اگر نتیجه خرید سرور است، مشخصات از بار کاری واقعی محاسبه می‌شود: CPU و RAM بر اساس سرویس‌ها و ماشین‌های مجازی، و دیسک بر اساس IOPS و سطح RAID. در بازار ایران، نو یا استوک بودن تجهیزات و شرایط خدمات پس از فروش باید پیش از خرید روشن شود و جزئیات آن در تجهیزات سرور سازمانی آمده است. لایسنس Windows Server و اشتراک VMware بر اساس تعداد هسته پردازنده محاسبه می‌شوند، پس انتخاب پردازنده روی هزینه سال‌های بعد هم اثر دارد. وقتی تعداد ماشین‌های مجازی زیاد است، ابر اختصاصی روی سرورهای خود سازمان هم در مقایسه می‌آید.

نقشه راه را چطور اولویت‌بندی کنیم؟

در فهرست ریسک‌ها هر مورد احتمال، اثر و اولویت دارد. ریسکی که اثرش توقف کار سازمان است، مثل وابستگی سایت و نرم‌افزار مالی به یک سرور فیزیکی بدون بکاپ خارج از محل، بالای فهرست می‌آید، حتی اگر رفعش ساده باشد. اقدامات کوتاه‌مدت معمولاً کم‌هزینه‌اند: یک نسخه بکاپ خارج از محل، بستن سرویسی که بی‌دلیل از اینترنت در دسترس است یا برنامه ارتقای سیستم‌عاملی که از دوره پشتیبانی خارج شده. اگر مطمئن نیستید بکاپ فعلی برمی‌گردد، بررسی وضعیت بکاپ پیش از هر اقدام دیگری به این پرسش جواب می‌دهد.

اقدامات میان‌مدت، مثل یکپارچه‌سازی مجازی‌سازی یا بازطراحی شبکه، بودجه و برنامه زمانی می‌خواهند و به ترتیب وابستگی در نقشه راه می‌آیند. برای نمونه، مهاجرت بستر مجازی‌سازی بعد از آزمایش بکاپ انجام می‌شود. برای هر اقدام گزینه‌های فنی جایگزین با مزایا و محدودیت‌هایشان نوشته می‌شوند تا تیم داخلی یا هر مجری دیگری بتواند بین آن‌ها انتخاب کند.

اشتباه‌های رایج پیش از تصمیم‌های زیرساختی

خرید سرور بر اساس قوی‌ترین مدلی که بودجه اجازه می‌دهد رایج است و معمولاً منابع بلااستفاده می‌سازد، در حالی که گلوگاه دیسک دیده نمی‌شود. اشتباه دیگر شروع مهاجرت پیش از مستندسازی است: وقتی کسی نمی‌داند کدام سرویس به کدام سرور وابسته است، خاموش کردن یک ماشین قدیمی ممکن است سرویس دیگری را متوقف کند. هزینه تمدید لایسنس هم گاهی بعد از خرید سخت‌افزار معلوم می‌شود. ارزیابی زیرساخت گواهی انطباق صادر نمی‌کند و اگر سازمان الزام ممیزی رسمی دارد، آن ممیزی باید جداگانه برنامه‌ریزی شود.