DHCP Server در میکروتیک و رزرو IP ثابت

برای راه‌اندازی DHCP Server در میکروتیک سه چیز لازم است: یک Pool برای محدوده آدرس‌هایی که داده می‌شود، یک Network که Gateway و DNS را مشخص می‌کند و خود DHCP Server روی یک اینترفیس. ساده‌ترین راه، ویزارد /ip dhcp-server setup است؛ ولی دانستن هر مرحله به‌صورت دستی کمک می‌کند هنگام مشکل، علت را سریع پیدا کنید. بعد از راه‌اندازی، می‌توانید برای دستگاه‌های مهم (چاپگر، سرور، دوربین) IP ثابت رزرو کنید.

دستورها برای RouterOS 7 هستند و در نسخه 6 هم تقریباً یکسان‌اند. اگر روتر را تازه نصب کرده‌اید و تنظیم اولیه ندارید، کانفیگ میکروتیک را ببینید. برای تعیین محدوده آدرس، ابزار محاسبه ساب نت کمک می‌کند.

پیش از شروع

مشخص کنید:

  • اینترفیس LAN: معمولاً bridge (که پورت‌های داخلی را جمع می‌کند). DHCP را روی خود پورت فیزیکی نگذارید.
  • شبکه: مثلاً 192.168.88.0/24، Gateway: 192.168.88.1.
  • محدوده توزیع: مثلاً 192.168.88.100 تا 192.168.88.200. آدرس‌های ثابت (سرورها) را خارج از این محدوده نگه دارید.
  • DNS: آدرس روتر یا DNS دلخواه.

IP روتر باید روی همان اینترفیس تنظیم شده باشد:

/ip address print
/ip address add address=192.168.88.1/24 interface=bridge

مرحله اول: ساخت Pool

/ip pool add name=dhcp_pool ranges=192.168.88.100-192.168.88.200
/ip pool print

نام و محدوده نمونه‌اند. Pool یعنی مجموعه آدرس‌هایی که DHCP حق دادن آن‌ها را دارد.

مرحله دوم: تعریف Network

/ip dhcp-server network add address=192.168.88.0/24 gateway=192.168.88.1 dns-server=192.168.88.1 comment="LAN"

این بخش اطلاعاتی را که به کلاینت داده می‌شود (Gateway، DNS و در صورت نیاز domain) تعیین می‌کند. اگر DNS دیگری مثل DNS داخلی سازمان دارید، همان را بنویسید. برای راه‌اندازی DNS روی ویندوز سرور، انواع رکورد DNS را هم ببینید.

مرحله سوم: ساخت DHCP Server در میکروتیک

/ip dhcp-server add name=dhcp-lan interface=bridge address-pool=dhcp_pool lease-time=1d disabled=no
/ip dhcp-server print

نکته‌ها:

  • lease-time: مدت اجاره آدرس. برای شبکه کاری 1 روز مناسب است، برای Wi-Fi مهمان کوتاه‌تر (مثلاً 1 ساعت) تا آدرس‌ها زود آزاد شوند.
  • اگر ستون Invalid یا خطا دیدید، معمولاً Network یا IP اینترفیس تنظیم نشده است.

ویزارد: روش سریع

/ip dhcp-server setup

ویزارد از شما اینترفیس، شبکه، Gateway، محدوده و DNS و lease-time را می‌پرسد و Pool، Network و Server را یکجا می‌سازد. برای یادگیری و شروع سریع خوب است.

IP ثابت (Static Lease)

برای اینکه یک دستگاه همیشه یک IP بگیرد، آدرس MAC آن را رزرو کنید:

/ip dhcp-server lease add address=192.168.88.50 mac-address=AA:BB:CC:DD:EE:FF server=dhcp-lan comment="Printer"

یا یک اجاره فعلی را ثابت کنید:

/ip dhcp-server lease print
/ip dhcp-server lease make-static numbers=0

آدرس رزروشده می‌تواند داخل یا خارج از Pool باشد، ولی بهتر است خارج یا انتهای محدوده نباشد که تداخل نسازد. این ثابت‌کردن برای فوروارد پورت هم مفید است؛ مراحل آن در فایروال میکروتیک آمده است.

امن‌سازی DHCP Server در میکروتیک

  • محدودیت اینترفیس: DHCP Server را فقط روی اینترفیس LAN فعال کنید و آن را روی WAN روشن نکنید.
  • Rogue DHCP: اگر کسی روتر یا دستگاه دیگری را به شبکه وصل کند و DHCP بدهد، کلاینت‌ها اشتباه آدرس می‌گیرند. در سوئیچ‌های مدیریتی DHCP Snooping را فعال کنید، یا در میکروتیک /ip dhcp-server alert را تنظیم کنید که DHCP غیرمجاز را شناسایی کند.
  • لیست مجاز: با add-arp=yes و use-radius یا Static Lease برای شبکه‌های حساس، فقط دستگاه‌های شناخته‌شده آدرس بگیرند.
  • فایروال: پورت‌های 67 و 68 UDP فقط داخل LAN لازم‌اند.

DHCP Relay برای چند شبکه

اگر چند VLAN دارید و DHCP Server روی یک روتر است، روتر هر VLAN باید درخواست‌ها را رله کند:

/ip dhcp-relay add name=relay-vlan10 interface=vlan10 dhcp-server=192.168.88.1 local-address=192.168.10.1 disabled=no

آدرس‌ها نمونه‌اند. روش دیگر، DHCP Server جدا برای هر VLAN روی همان روتر است که ساده‌تر و رایج‌تر است.

بررسی و عیب‌یابی

/ip dhcp-server lease print
/ip dhcp-server lease print where status=bound
/log print where topics~"dhcp"

برای دیدن درخواست‌ها، می‌توانید لاگ DHCP را فعال کنید:

/system logging add topics=dhcp
نشانهعلت و راه حل
کلاینت 169.254.x.x می‌گیردDHCP جواب نمی‌دهد؛ سرور غیرفعال یا اینترفیس اشتباه است
سرور Invalid / قرمزNetwork یا IP اینترفیس تنظیم نیست
آدرس‌ها تمام شدPool کوچک یا lease-time طولانی؛ Pool را بزرگ‌تر کنید
دو دستگاه یک IP دارندآدرس ثابت داخل Pool است یا DHCP دوم هست
Gateway اشتباه می‌گیردNetwork درست تنظیم نشده یا DHCP دیگری در شبکه است
بعد از رزرو، آدرس عوض نمی‌شوداجاره قبلی هنوز فعال است؛ lease را حذف یا کلاینت را Renew کنید

سوالات متداول

آیا باید DHCP روی روتر باشد یا روی سرور ویندوز؟

هر دو ممکن است. برای شبکه کوچک روی روتر ساده‌تر است. در شبکه سازمانی با AD، DHCP روی ویندوز سرور و یکپارچگی با DNS رایج است. اگر هر دو روشن باشند، تداخل ایجاد می‌شود.

lease-time مناسب چقدر است؟

شبکه ثابت: 1 تا 7 روز. Wi-Fi با رفت‌وآمد زیاد: چند ساعت. عدد خیلی کوتاه بار روی DHCP می‌گذارد.

چطور به DHCP گزینه اضافه (مثل TFTP) بدهم؟

با /ip dhcp-server option add و استفاده از آن در Network. این برای تلفن IP و PXE لازم است.

آیا می‌شود DHCP را برای IPv6 هم راه انداخت؟

بله، با /ipv6 dhcp-server، ولی در IPv6 معمولاً از SLAAC و RA هم استفاده می‌شود.

منابع

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *