SELinux در لینوکس: حالت ها، برچسب و Boolean

SELinux در لینوکس یک لایه کنترل دسترسی اجباری است که فراتر از مالک و دسترسی معمولی فایل عمل می‌کند: هر پردازش و هر فایل یک برچسب (context) دارد و سیاست سیستم تعیین می‌کند کدام پردازش به چه چیزی دسترسی دارد. در AlmaLinux، Rocky Linux و RHEL به‌طور پیش‌فرض فعال است و بیشتر خطاهای «Permission denied» عجیب روی وب‌سرور با وجود دسترسی درست فایل، از همین‌جا می‌آیند. به‌جای خاموش کردن آن، بهتر است برچسب یا Boolean درست را تنظیم کنید.

این راهنما برای مدیری است که سرور AlmaLinux، Rocky یا RHEL دارد و می‌خواهد SELinux را بشناسد و بدون غیرفعال کردنش مشکل‌ها را حل کند. در Ubuntu به‌جای SELinux، AppArmor استفاده می‌شود و روش آن فرق دارد. امنیت کلی سرور را در چک لیست امنیت سرور لینوکس ببینید.

حالت‌های SELinux در لینوکس

حالترفتار
Enforcingسیاست را اعمال می‌کند و دسترسی غیرمجاز را مسدود و ثبت می‌کند
Permissiveفقط ثبت می‌کند و مسدود نمی‌کند؛ برای عیب‌یابی
Disabledکاملاً خاموش (نیاز به راه‌اندازی مجدد)

وضعیت فعلی:

getenforce
sestatus

تغییر موقت تا ریبوت بعدی:

sudo setenforce 0   # Permissive
sudo setenforce 1   # Enforcing

تغییر دائمی در /etc/selinux/config با مقدار SELINUX=enforcing، permissive یا disabled است. توصیه عملی: برای عیب‌یابی از Permissive موقت استفاده کنید، ولی SELinux را برای همیشه خاموش نکنید؛ با دانستن چند دستور، مشکل‌ها حل می‌شوند و امنیت می‌ماند.

برچسب‌ها (Context)

برچسب‌ها را با -Z ببینید:

ls -Z /var/www/html
ps -eZ | grep httpd
id -Z

یک برچسب مثل system_u:object_r:httpd_sys_content_t:s0 است. بخش مهم، نوع (type) یعنی httpd_sys_content_t است. وب‌سرور فقط به فایل‌هایی با نوع مناسب (مثل httpd_sys_content_t برای خواندن و httpd_sys_rw_content_t برای نوشتن) دسترسی دارد.

رایج‌ترین مشکل: فایل‌ها برچسب نادرست دارند

اگر فایل‌های سایت را از جای دیگر کپی یا منتقل کرده‌اید (مثلاً mv از پوشه home)، برچسب قدیمی آن‌ها می‌ماند و وب‌سرور اجازه ندارد آن‌ها را بخواند. نتیجه: 403 یا خطای دسترسی در وب‌سرور. اصلاح:

sudo restorecon -Rv /var/www/example.com

این دستور برچسب را بر اساس سیاست به‌روز می‌کند. اگر پوشه‌ای در مسیر غیراستاندارد دارید (مثلاً /srv/mysite)، ابتدا قاعده برچسب را تعریف کنید:

sudo semanage fcontext -a -t httpd_sys_content_t "/srv/mysite(/.*)?"
sudo restorecon -Rv /srv/mysite

برای پوشه‌ای که وب‌سرور در آن می‌نویسد (آپلود، کش):

sudo semanage fcontext -a -t httpd_sys_rw_content_t "/srv/mysite/uploads(/.*)?"
sudo restorecon -Rv /srv/mysite/uploads

اگر semanage نیست: sudo dnf install policycoreutils-python-utils. علت‌های دیگر خطای 403 در خطای 500 Internal Server Error و مقاله‌های خطاهای وب‌سرور آمده است.

SELinux در لینوکس و Booleanها

بعضی رفتارها با یک سوئیچ (Boolean) مجاز می‌شوند. فهرست و تنظیم:

getsebool -a | grep httpd
sudo setsebool -P httpd_can_network_connect on
sudo setsebool -P httpd_can_sendmail on

گزینه -P تنظیم را دائمی می‌کند. نمونه‌های رایج:

Booleanکاربرد
httpd_can_network_connectاجازه اتصال وب‌سرور به شبکه (پراکسی، API، دیتابیس راه دور)
httpd_can_network_connect_dbاتصال به دیتابیس شبکه
httpd_can_sendmailارسال ایمیل از وب‌سرور
httpd_unifiedدسترسی یکپارچه برای محتوای وب

وقتی Nginx به‌عنوان پراکسی با برنامه پشتی (مثل Node.js) ارتباط می‌گیرد و خطای 502 می‌دهد، اغلب httpd_can_network_connect خاموش است. بررسی کامل 502 در خطای 502 Bad Gateway آمده است.

پورت غیراستاندارد

اگر سرویس را روی پورت غیرپیش‌فرض اجرا می‌کنید (مثلاً Nginx روی 8080 یا SSH روی 2222)، پورت را به SELinux معرفی کنید:

sudo semanage port -l | grep http_port_t
sudo semanage port -a -t http_port_t -p tcp 8080
sudo semanage port -a -t ssh_port_t -p tcp 2222

بدون این کار، سرویس با خطای دسترسی راه‌اندازی نمی‌شود. بعد از آن فایروال را هم باز کنید؛ SELinux و فایروال جدا هستند.

خواندن لاگ و پیدا کردن علت

وقتی SELinux چیزی را مسدود می‌کند، پیام AVC در /var/log/audit/audit.log ثبت می‌شود:

sudo ausearch -m avc -ts recent
sudo grep denied /var/log/audit/audit.log | tail
sudo journalctl -t setroubleshoot

اگر بسته setroubleshoot-server را نصب کنید، sealert توضیح قابل‌فهمی با راه حل پیشنهادی می‌دهد:

sudo dnf install setroubleshoot-server
sudo sealert -a /var/log/audit/audit.log

ابزار audit2why هم علت رد شدن را توضیح می‌دهد: sudo ausearch -m avc -ts recent | audit2why.

ساخت ماژول سفارشی: آخرین راه

برای برنامه‌ای خاص که هیچ Boolean یا برچسبی مشکلش را حل نمی‌کند، می‌توان با audit2allow ماژول ساخت:

sudo ausearch -m avc -ts recent | audit2allow -M mypolicy
sudo semodule -i mypolicy.pp

اخطار: این ماژول هر چیزی را که در لاگ مسدود شده مجاز می‌کند. پیش از نصب فایل mypolicy.te را بخوانید و ببینید چه چیزی را باز می‌کند. ساخت ماژول از لاگ بدون بررسی، همان خاموش کردن SELinux به شکل پنهان است.

خطاهای رایج

نشانهعلت و راه حل
403 با دسترسی فایل درستبرچسب نادرست؛ restorecon -Rv
سرویس روی پورت جدید بالا نمی‌آیدپورت در SELinux تعریف نشده؛ semanage port -a
Nginx به برنامه پشتی وصل نمی‌شود (502)httpd_can_network_connect را روشن کنید
PHP نمی‌تواند در پوشه بنویسدنوع httpd_sys_rw_content_t را بدهید
semanage: command not foundpolicycoreutils-python-utils نصب نیست
بعد از تغییر config مشکل برگشتفقط chcon کرده‌اید؛ با semanage fcontext دائمی کنید

سوالات متداول

آیا باید SELinux را خاموش کنم؟

نه. خاموش کردن آن لایه امنیتی مهمی را حذف می‌کند. برای عیب‌یابی از Permissive استفاده کنید و علت را با لاگ پیدا کنید.

فرق chcon و semanage fcontext چیست؟

chcon برچسب را موقت عوض می‌کند و با restorecon یا برچسب‌گذاری مجدد از بین می‌رود. semanage fcontext قاعده دائمی می‌سازد.

در Ubuntu چه می‌شود؟

Ubuntu از AppArmor استفاده می‌کند. با aa-status وضعیت آن را ببینید و پروفایل‌ها را تنظیم کنید.

چرا بعد از restorecon هم مشکل هست؟

ممکن است Boolean یا پورت هم لازم باشد. لاگ AVC را دوباره بخوانید.

منابع

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *